ಮಲೆನಾಡಿನ ದೊಡ್ಡಬ್ಬ

ದೀಪಾವಳಿ ಎಂದು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಕರೆದರೂ ಇದು ಮೂರೂವರೆ ದಿನಗಳ ದೊಡ್ಡ ಹಬ್ಬ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದಿನದ ಸಂಜೆ ಸಮೃದ್ಧಿ ತರುವ ಗಂಗೆ ಈಶ್ವರನ ಪೂಜೆ, ಮರುದಿನ ದುಷ್ಟ ಸಂಹಾರದ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಸತ್ಯಭಾಮೆಯರನ್ನು, ಮೂರನೇ ದಿನ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀಯನ್ನು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯ ದಿನ ಸರ್ವ ದೇವತೆಗಳುಳ್ಳ ಗೋಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಇದು ಪುರಾಣ, ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಇತಿಹಾಸ, ನಂಬಿಕೆಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನ. ಈ ಹಬ್ಬಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಾದ ನೀರು, ಉರುವಲು, ವಿಶೇಷ ಹೂವು, ಹಣ್ಣು, ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುವುದರಿಂದ ಮಲೆನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಬಹು ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಹಬ್ಬವಾಗಿ ಜನರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡಬ್ಬ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.

ಒಂದು ವಾರದಿಂದಲೇ ಹಬ್ಬದ ತಯಾರಿ ನಡೆದಿದೆ. ವಾಸದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆ ಮನೆ, ಬಚ್ಚಲು ಮನೆ, ಒಲೆಗೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ. ಬಾವಿಯ ಮನೆ, ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಮನೆ, ಮನೆಯ ಮುಂಭಾಗದ ಅಂಗಳ ಅಷ್ಟೇ ಏಕೆ ಮನೆಯ ಮುಂದಿನ ರಸ್ತೆಯ ಬಹುಭಾಗ ಗುಡಿಸಿ, ಸೆಗಣಿ ನೀರಿನಿಂದ ಸಾರಿಸಲ್ಲಟ್ಟು ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಸನ್ನದ್ಧವಾಗಿದೆ. ವರ್ಷಪೂರ್ತಿಯ ಉಪಯೋಗದಿಂದ ಮುಕ್ಕಾದ ಗಾಯಗಳನ್ನು ದುರಸ್ತಿ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಒಲೆ, ಬಾವಿಯ ಕಟ್ಟೆ, ದನ ಕಟ್ಟುವ ಗೂಟಗಳು, ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಉಣಗೋಲಿನ ಕಂಬಗಳು, ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಬಾಗಿಲು ಸುಣ್ಣ ಕೆಮ್ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಅಲಂಕಾರವಾಗಿದೆ. ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ ಕರಿ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಸುಣ್ಣದ ಚಿತ್ತಾರ. ಒಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಕರಿ ಹಂಡೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಹಿತ್ತಾಳೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಪಕ್ಕದ ಗಂಗಾಳ, ಡಬರಿ, ದೊಡ್ಡ ಕೊಳಗ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮೇಲ್ಮೈ ಸುಣ್ಣ ಕೆಮ್ಮಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ತ್ರಯೋದಶಿಯಂದೇ ಶಿವನು ಶಿರದಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿರುವುದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಈ ದಿನ ನೀರು ತುಂಬುವ ಹಬ್ಬ. ಹಂಡೆಯ ತುಂಬಾ ಹೊಸ ನೀರು ತುಂಬಿದೆ. ಅದರ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಮಾಲಿಂಗನ ಬಳ್ಳಿ, ಇಂಡಲಚ್ಚೀ (ಕಹಿ ಸೌತೆ) ಬಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಕಾಯಿ ಸಹಿತ ಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮಾಲಿಂಗನ ಬಳ್ಳಿಗೆ ಒಂದು ಕಥೆ ಇದೆ. ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಜಲಂಧರನೆಂಬ ರಾಕ್ಷಸನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳ್ಳಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಬಳ್ಳಿಯನ್ನು ಪಾರ್ವತಿಯು ಹಂಡೆಯ ಕುತ್ತಿಗೆ ಸುತ್ತಿ ರಾಕ್ಷಸನಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಪಾರು ಮಾಡಿದಳಂತೆ. ಹೀಗೆ ಶಿವನನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದ ಬಳ್ಳಿ ಮಹಾಲಿಂಗನ ಬಳ್ಳಿಯಾಗಿ ಮುಂದೆ ಮಾಲಿಂಗನ ಬಳ್ಳಿಯಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಒಂದು ತಂಬಿಗೆಗೆ ನೀರು ತುಂಬಿ ಮೇಲೆ ಕಾಯಿ ಇಟ್ಟು ಅದರ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಬಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿ ದನ ಕಟ್ಟುವ ಹೊಸ ಕಣ್ಣಿ (ಹಗ್ಗ) ಯ ಸಹಿತ ದೇವರ ಬಳಿ ಇಟ್ಟು ಬಲೀಂದ್ರ ಎನ್ನುವರು. ಒಲೆಯ ಬಳಿ ಸೆಗಣಿಯ ಚಿಕ್ಕ ಗೋಪುರದ ಮೇಲೆ ಹಣ್ಣಡಿಕೆ ಗೋಟನ್ನು ಸಿಗಿಸುವರು. ಈ ರಾತ್ರಿ ಬಲೀಂದ್ರನಿಗೆ, ನೀರು ತುಂಬಿದ ಹಂಡೆಗೆ, ಹರಿಶಿಣ ಕುಂಕುಮ, ಗೆಜ್ಜೆ ವಸ್ತ್ರ, ಅಡಿಕೆ ಹಿಂಗಾರ, ತುಪ್ಪದ ದೀಪ ಮತ್ತು ಚೆಂಡು ಹೂವುಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ. ಪೂಜೆ ಎಂದ ಮೇಲೆ ಸಿಹಿ ಹಂಚಿಕೆ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ.

ಹಂಡೆ ಒಲೆಯಲ್ಲಿ ಮರದ ಸಣ್ಣ ಕುಂಟೆ. ಸುತ್ತ ಅಡಿಕೆ ಸಿಪ್ಪೆ ತುಂಬಿ ಮಲಗಿದರೆ ಬೆಳಗಿನವರೆಗೆ ನೀರು ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅಡಿಕೆ ಗೊನೆಯ ಚುಂಗುಗಳು, ಕಬ್ಬಿನ ಒಣ ಸಿಪ್ಪೆ ಗಳಿಂದ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಾ ಚಳಿಗೆ ಮೈ ಕಾಯಿಸುವ ಹಿತದ ಕೆಲಸ. ಮನೆಯ ಹಿರಿಯ ಮಹಿಳೆಯು ಮಕ್ಕಳಾದಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೈಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಲು ಪ್ರಾರಂಭ. ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿಸಿ ಮಣೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂಡಿಸುವರು. ಕಾಡು ಗೇರು ಬೀಜದಲ್ಲಿ ಕಾಯಿಸಿದ ಸೂಜಿಯ ತುದಿಯನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ ತೆಗೆದು ಎಲ್ಲರ ಹಣೆಗೂ ರಕ್ಷೆ ಎಂದು ಮುಟ್ಟಿಸುವರು. ನಂತರ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿದ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಏಳು ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ

ಅಶ್ವತ್ಥಾಮೋ ಬಲಿರ್ವ್ಯಾಸೋ ಹನೂಮಾಂಶ್ಚ ವಿಭೀಷಣಃ I
ಕೃಪಃ ಪರಶುರಾಮಶ್ಚ ಸಪ್ತೈತೇ ಚಿರಜೀವಿನಃ II
ಸಪ್ತೈತಾನ್ ಸಂಸ್ಮರೇನ್ನಿತ್ಯಂ ಮಾರ್ಕಾಂಡೇಯ ಮಥಾಷ್ಟಮಮ್ I
ಜೀವೇದ್ವರ್ಷಶತಂ ಪ್ರಾಜ್ಞಃ ಅಪಮೃತ್ಯು ವಿವರ್ಜಿತಃ II

ಎಂದು ಚಿರಂಜೀವಿ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಹೇಳುವರು. ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ, ಮಹಾಬಲಿ, ವ್ಯಾಸ ಹನುಮಂತ, ವಿಭೀಷಣ, ಕೃಪಾಚಾರ್ಯ, ಪರುಶುರಾಮ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಪ್ರಖ್ಯಾತರು. ಸಾವು ಕಾಣದವರು. ಅವರಂತೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳಿಂದ ನೀವೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿ, ಚಿರಂಜೀವಿಗಳಾಗಿ ಎಂಬ ಉದಾತ್ತ ಆಶೀರ್ವಾದ ಕೇಳಲು ಹಿತ. ಅಂತೆಯೇ ಭುಜ, ಗಲ್ಲ, ನೆತ್ತಿಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಹಾಕಿ ತಿಕ್ಕಿ ತಡವರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ದೇಹಕ್ಕೆ, ಆಹಾ, ಎಂತಾ ಹಿತ. ನಂತರ ಬಚ್ಚಲು ಪ್ರವೇಶ. ಭುಜಗಳಿಗೆ ಮೈಗೆ ಬಿಸಿ ನೀರು. ನಂತರ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸಾಕು ಸಾಕೆಂದರೂ ಬಿಡದ ಬಿಸಿ ನೀರಧಾರೆ. ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲರ ಸ್ನಾನವಾಗುವ ವೇಳೆಗೆ ಸೂರ್ಯೋದಯ. ಮೊದಲು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಹಿರಿಯರು ಬಾವಿಗೆ ಪೂಜೆ, ನೀರು ಸೇದಿ ಹಂಡೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಾಕುವರು. ದನಕರುಗಳ ಸ್ನಾನಕ್ಕೂ ನೀರು ಎತ್ತಿಟ್ಟು ದೇವರ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವರು. ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವರು. ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ದೇವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಾರಂಭ. ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಹಸು ಕರು ಎತ್ತುಗಳು, ಎಮ್ಮೆಗಳಿಗೆ ಸ್ನಾನ. ಮದ್ಯಾಹ್ನ ಬಲೀಂದ್ರನ ಪೂಜೆ. ಅನ್ನ, ಚಿತ್ರಾನ್ನದೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಹಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕಡುಬು ನೈವೇದ್ಯ. ರಾತ್ರಿ ದೇವರಿಗೆ ಮಂಗಳಾರತಿ.

ಈ ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ನಿಷಿದ್ಧವಲ್ಲದ ಕೆಲವು ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಅಘೋಷಿತ ಅವಕಾಶ. ಬೂರಿ ಹಬ್ಬ. ಹಿಂದಿಯಂತೆ ಕೆಲವರಿಗೆ ಬೂರಾ ಅರ್ಥಾತ್ ಕೆಟ್ಟ ಹಬ್ಬ, ಈ ರಾತ್ರಿ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ತರಕಾರಿ ಹೂವುಗಳ ಕಳ್ಳತನ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅದು ದುಬಾರಿಯ ಅಡಿಕೆ ಕಳ್ಳತನಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುವುದು ಜಗಳಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಅವರಿವರ ಮನೆಯ ಕರುವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅದರ ತಾಯಿಯ ಹಾಲು ಕುಡಿಸುವುದು, ಒಬ್ಬರ ಮನೆಯ ಒರಳುಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಮನೆಯಲ್ಲಿಡುವಂತಹ ಕೀಟಲೆ ಕೆಲಸಗಳು ಕೆಲವರ ಬೆಳಗನ್ನು ಬೈಗುಳ ಮಾಡಿಸಿ ನೋಡುವವರಿಗೆ ಹಾಸ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಮರುದಿನ ನರಕಚತುರ್ದಶಿ. ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ವರಾಹ ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ಆ ವರಾಹದ ಮೈನಿಂದ ಬಿದ್ದ ಬೆವರಿನಿಂದ ಭೂ ದೇವಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗನೇ ನರಕಾಸುರ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇವನನ್ನು ಭೌಮಾಸುರ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈತನು ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಭೂ ದೇವಿಯು ಮಗನೆಂಬ ಮಮತೆಯಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ವೈಷ್ಣವಾಸ್ತ್ರವನ್ನೂ ಕೊಡಿಸಿದ್ದಳಂತೆ. ತನ್ನ ಅಸುರೀ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಈ ಅಸ್ತ್ರದ ಬಲದಿಂದ ಭೂ ಲೋಕದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಅವರ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸೆರೆಯಾಗಿಸಿಡುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವು ಸಾಲದೆಂದು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಕುರಿತು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ. ತನ್ನ ಹಿರಿಯರಂತೆ ಚಿರಂಜೀವಿಯಾಗುವುದನ್ನು ಕೇಳದೆ ತಾನು ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಅಜೇಯನಾಗಿರಬೇಕು. ಹಾಗೇನಾದರೂ ಸಾವು ಬಂದಲ್ಲಿ ಅದು ತನ್ನ ತಂದೆ ತಾಯಿವರಿಂದಲೇ ಬರಲಿ ಎಂದು ವರ ಕೇಳಿದ್ದ ಜಾಣಾಸುರ. ಭೂಲೋಕವೆಲ್ಲ ಗೆದ್ದು ದೇವಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಿಯ ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಬರುವಾಗ ದೇವಮಾತೆ ಅದಿತಿಯ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿನ ಆಭರಣಕ್ಕೆ ಮನಸೋತ. ಆಭರಣವನ್ನು ಅವಳ ಕಿವಿಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ತಂದ. ಇಂತಹ ಪುತ್ರನಿಂದ ಭೂದೇವಿಗೂ ದುಃಖವಾಗಿ ಇವನ ಉಪಟಳದಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡೆಂದು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ನಲ್ಲಿ ಬೇಡಿದ್ದಳು. ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕವನ್ನು ಸುತ್ತಿದ ಅಸುರ ಭೂಲೋಕಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಬಂದ.

ಅತ್ತ ಅದಿತಿದೇವಿಯು ಈ ಅಸುರನಿಂದ ಶಾಶ್ವತವಾದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸತ್ಯಭಾಮೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಕೇಳಿದಳು. ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಭಾಮೆಯು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯ ಒತ್ತಾಸೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ನರಕಾಸುರನ ಮೇಲೆ ಯುದ್ದ ಮಾಡಿದ. ಸತ್ಯಭಾಮೆಯು ಭೂ ಮಾತೆಯ ಅವತಾರವೂ ಹೌದು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ ನರಕಾಸುರನ ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು. ತನ್ನ ಸಾವು ತನ್ನ ತಂದೆ ತಾಯಿಯವರಿಂದಲೇ ಬಂದಿದ್ದು ಎಂದು ಅರಿತು, ಅವರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಾವು ಸಹ ಆಚರಣೆಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಅವನ ಆಸೆಯನ್ನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಸತ್ಯಭಾಮೆಯರು ಒಪ್ಪಿದರು. ಅವನ ದೇಹ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮಯವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವನು ಬಿದ್ದ ಕೂಡಲೇ ದೇಹದಿಂದ ಬಿರುಸುಗಳು ಭೀಕರ ಸ್ಫೋಟದೊಡನೆ ಹೊರ ಹೊಮ್ಮಿದವು. ಹೀಗೆ ಅವನ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದ ಮಲಿನವಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಸತ್ಯಭಾಮೆಯರು ಎಣ್ಣೆಮಾರ್ಜನ ಸುಗಂಧ ಪೂರಿತ ಸ್ನಾನಾದಿಗಳಿಂದ ಶುದ್ದವಾದರು. ಆಗ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವವಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಸೂರ್ಯ ಮೂಡುವ ಮುನ್ನ ಎಣ್ಣೆ ಅಭ್ಯಂಜನ ಮಾಡುವ ನರಕಚತುರ್ದಶಿ ಆಚರಣೆ ಪದ್ದತಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಅದರಂತೆ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿ ಬಾಣ ಬಿರುಸು ಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ ಆಚರಣೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

ಬಾಣ ಬಿರುಸುಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚುವ ಆಚರಣೆ
(ಫೋಟೋ ಕೃಪೆ - ರಮೇಶ್ ನಾಡಿಗ್, ಹೊಸಬಾಳೆ)

ನರಕಾಸುರನ ವಧೆಯಾದ ನಂತರ ಅವನಿಂದ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನು,ಅಸುರನಿಂದ ಸೆರೆಯಾಗಿದ್ದ ೧೬೦೦೦ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಸೆರೆಯಿಂದ ಬಿಡಿಸಿ ಅವರ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ಸುಖವಾಗಿ ಗೌರವದಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶ ಕೊಟ್ಟನು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಮಡದಿಯರೆಂದೇ ಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಹೀಗೆ ಸೆರೆಯಿಂದ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ರೂಪವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ಯಾಪಿತೃಗಳು ತಮ್ಮ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾದ ಅಳಿಯನಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ತಮ್ಮ ಕನ್ಯಾಸೆರೆ ಬಿಡಿಸಿದ ಅಳಿಯನನ್ನು ಮದುವೆಯಾದ ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಕರೆದು, ದೇವರ ಮುಂದೆ ಕೂಡಿಸಿ, ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆ ಉಡುಗೊರೆ, ಆರತಿಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಿ ಸನ್ಮಾನಿಸುವ ಪದ್ದತಿ ವಾಡಿಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ದೀಪಾಲಂಕಾರ
(ಫೋಟೋ ಕೃಪೆ - ರಮೇಶ್ ನಾಡಿಗ್, ಹೊಸಬಾಳೆ)

ಬೆಳಗಾದರೆ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಲವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಕ್ರಮ ಶಕೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರಾಗಿದ್ದು ಅವರಿಗೆ ಈ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ವರ್ಷದ ಕಡೆಯ ದಿನ. ಇಂದು ಅವರು ಲಕ್ಷೀಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಅವರ ವರ್ಷವನ್ನು ಮುಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂತೆಯೇ ನಾಳೆಯಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಹೊಸ ಪಂಚಾಗ. ಹೊಸ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್. ಹೊಸ ಲೆಕ್ಕದ ಪುಸ್ತಕ. ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ, ಸಂಪತ್ತು ಕೊಡುವ ದೇವರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ತರ ಭಾರತದವರೊಂದಿಗೆ
ನಮ್ಮವರೂ ಸೇರಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪೂಜೆ, ಪಟಾಕಿಯ ಸದ್ದಿನೊಂದಿಗೆ, ಸಾಲುದೀಪಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ಈ ದಿನವನ್ನು ಭರ್ಜರಿಯ ದೀಪಾವಳಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂದು ಬಲೀಂದ್ರನ ಪೂಜೆ. ಸಂಜೆಯ ನಂತರ ಸೆಗಣಿ ಉಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಂಬಳ ಕಾಯಿ ತುಂಡು ಅಥವಾ ಕಹಿಸೌತೆ ತುಂಡಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಹಣತೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆದೀಪ ಹಚ್ಚುವರು. ಮನೆಯ ಮುಂಭಾಗದ ಕಟ್ಟೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗೂ ಸಾಲು ಸಾಲು ದೀಪಗಳು.ನೋಡಲೂ ಚೆಂದ, ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಆಹ್ಲಾದಕರ.

ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಮಗ ಪ್ರಹ್ಲಾದ. ಆತನ ಮಗನೇ ಮಹಾಬಲಿ. ತಂದೆಯಂತೆಯೇ ಈತನೂ ಸಹ ಮಹಾವಿಷ್ಣುಭಕ್ತ. ಮಹಾದಾನಿ. ಮಹಾಶೂರ. ಪ್ರಜಾವತ್ಸಲನಾಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ. ಪ್ರಜೆಗಳೂ ಅವನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆದರದಿಂದ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತನ್ನ ಈ ಹಿರಿಮೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ತುಂಬಾ ಅಹಂಕಾರವಿತ್ತು. ಈತನು ದೇವಾನುದೇವತೆಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಆಳುತ್ತಿರುವನು. ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ದೇವತೆಗಳು ಮಹಾವಿಷ್ಣುವನ್ನು ತಮ್ಮ ಎಂದಿನ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮೊರೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಕೊಡಿಸಿ ಮಹಾಬಲಿಗೂ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನ ದೊರಕಿಸಿರುವುದೇ ಬಲಿರಾಜನ ಕಥೆ.

ದಾನಶೂರನಾಗಿರುವ ಮಹಾಬಲಿಯು ಒಮ್ಮೆ ಅಶ್ವಮೇಧಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಕೇಳಿದವರಿಗೆಲ್ಲ ಅವರು ಆಶಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಇದನ್ನು ನೋಡಿದ ಗುರು ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರು ದಾನ ಮಾಡುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಆದರೆ ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ ಎನ್ನುವುದು ತಪ್ಪು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೂ ಬಲಿಯು ಕೇಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಯಾಗದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವು ವಾಮನ ಎಂದರೆ ಚಿಕ್ಕ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದು ತನಗೆ ದಾನ ಕೊಡಲು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ದಾನ ಕೇಳುತ್ತಿರುವುದು ವಿಷ್ಣುವೆಂದು ಅರಿತ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರು ಈ ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಪಾಯವನ್ನು ಊಹಿಸಿ ಬಲಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಗುರು ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರು ಕಪ್ಪೆರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಮಂಡಲದ ನೀರಿನ ನಾಳದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸಂಪ್ರೋಕ್ಷಣೆಗೆ ನೀರು ಹೊರಬರಲು ತಡೆಯಾದ್ದರಿಂದ ದಾನ ಪಡೆಯುವ ವಿಷ್ಣುವು ಧರ್ಭೆಯಿಂದ ಆ ನಾಳದ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಚುಚ್ಚಿ ನೀರಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟನು. ದಾನ ಪಡೆದ ವಿಷ್ಣು ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಭಾರೀ ಅಳತೆಯ ಪಾದಗಳುಳ್ಳ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನಾದನು. ಕೊಡುವೆನೆಂಬ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆ ದಾನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ಭೂಮಿ ಆಕಾಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದನು. ಮೂರನೇ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಲ್ಲಿಡಲಿ ಎಂದಾಗ ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದ ಬಲಿಯ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಲಿಟ್ಟನು.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಲಿ ಪಾತಾಳ ಸೇರಿದನು. ಹಾಗೆ ಪಾತಾಳ ಸೇರಿದ ಬಲಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ವಿಷ್ಣು, ತನ್ನ ಪರಮಭಕ್ತನಿಗೆ ವರವೇನು ಬೇಕು ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ತೊರೆದು ಹೋಗುವ ದುಃಖವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ ಬಲಿಗೆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಿನಗೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದ ಆದರವೂ ನಂತರ ಮೂರನೇ ದಿನದಂದು ಪೂಜೆಯೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನರಕಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಮೂರನೇ ದಿನವಾದ ಪಾಡ್ಯಮಿಯಂದು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ. ಅವನ ಬಂದ ಮೊದಲ ಅರ್ಧ ದಿನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದಾದ ಶುಭ ಮುಹೂರ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಯುಗಾದಿ, ಅಕ್ಷಯ ತೃತೀಯ ಮತ್ತು ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಈ ವಿಶೇಷ ಮುಹೂರ್ತ ಸೇರಿ ಮೂರೂವರೆ ಮುಹೂರ್ತ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಆತಂಕವಿಲ್ಲದೆ ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಹಬ್ಬದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ದೀಪಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ಬಲಿಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಇರುವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ದೀಪಾಚರಣೆಯನ್ನು ಕಾರ್ತೀಕ ಮಾಸ ಪೂರ್ತಿ ಕೆಲವರು ಆಚರಿಸುವರು.ಹೀಗೆ ಮಹಾಬಲಿಯ ಪೂಜೆಯ ದಿನವೇ ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿ.ಇದೇ ಕಾರ್ತೀಕ ಶುದ್ಧ ಪಾಡ್ಯ

ಅಲಂಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಎತ್ತಿನ ಮೆರವಣಿಗೆ
(ಫೋಟೋ ಕೃಪೆ - ರಮೇಶ್ ನಾಡಿಗ್, ಹೊಸಬಾಳೆ)

ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಮಹಾಬಲಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರವಾದ ಗೋವರ್ಧನನಿಗೆ ಗೋವುಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷ ಆದರಾತಿಥ್ಯ. ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಸ್ನಾನದ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕ. ಮೈಮೇಲೆ ಗೋಪಾದ, ವೃತ್ತಾಕಾರದ, ಕೆಮ್ಮಣ್ಣು ಬಿಳಿ ಮಣ್ಣು ನೆನೆಸಿ, ಅಳತೆ ಪಾವಿನ ಬಾಯಿಂದ ಗುನ್ನಾ ಹೊಡೆದು ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೋಡುಗಳನ್ನು ಹೆರೆದು ಅವುಗಳಿಗೆ ಕುಪ್ಪಿ ಬಣ್ಣ ಲೇಪನ.ಹಣ್ಣಾದ ಅಡಿಕೆ, ಹಿಂಗಾರ, ಚೆಂಡು ಹೂವು, ಕಾಮಕಸ್ತೂರಿ ಎಲೆ ಗಳು, ತುರಾ ರೊಟ್ಟಿ, ಹೂವಿನ ದಂಡೆ,ಪಚ್ಚೆತೆನೆ, ಅಂಬೋಡೆ ಎಲೆಗಳನ್ನು ದಬ್ಬಣದಿಂದ ಪುಂಡಿ ನಾರಿನಲ್ಲಿ ಪೋಣಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಹಾರ ಎಲ್ಲಾ ದನಕರುಗಳು ಎಮ್ಮೆಗಳಿಗೆ ಎತ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಗಿ ತೊಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಜಠೀವಿಯ ಎತ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಣ್ಣಗೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಹಲವು ಸಾಲಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿದ ಸರ, ದಾಪುಗಾಲು ಹಾಕುವ ಸಡಗರದ ಎತ್ತುಗಳಿಗೆ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಅಥವಾ ಕಂಚಿನ ಗಗ್ರ, ಸದಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವ ಹಸುಗಳಿಗೆ ಗಂಟೆ, ಮಂದಹಾಸದಿಂದ ಶಾಂತವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವ ಎಮ್ಮೆಗಳ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಲೊಡಗ ಎಂಬ ತಗಡಿನ ಗಂಟೆ. ಎತ್ತುಗಳಿಗೆ ಕೊಂಬೆಣಸು, ಇಳಿಗವಚ, ಜೂಲು, ಗಂಟೆಸರಗಳ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೋಡಿನ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನೈಲಾನ್ ರಿಬ್ಬನ್, ರಬ್ಬರ್ ಬಲೂನುಗಳೂ ಸೇರುತ್ತಿವೆ.

ಊರ ದೇವರಿಗೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಪೂಜೆ
(ಫೋಟೋ ಕೃಪೆ - ರಮೇಶ್ ನಾಡಿಗ್, ಹೊಸಬಾಳೆ)

ಹೊಸ ಉಡುಪು ಹೊಸ ಉತ್ಸಾಹದೊಂದಿಗೆ ಗೊತ್ತಾದ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಗೋವಿನ ಪೂಜೆ. ಕರುವಿರುವ ಹಸುವಿಗೆ ಪೂಜೆಗೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ. ಹೂವಿನ ಮಾಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಸುಗಳ ಪಾದಪೂಜೆ. ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಗೋಗ್ರಾಸ ನೈವೇದ್ಯ. ನಂತರ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆ ಮೇಯಲು ಹಸು ಕಾಯುವವನೊಂದಿಗೆ ಕಳಿಸುವರು. ಬರುವಾಗ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಭತ್ತದ ತೆನೆ ಕದಿರನ್ನು ಕಿತ್ತು ತರುವರು. ಇಂದಿನ ಪೂಜೆ ಮಹಾ ಪೂಜೆಯೇ. ಮನೆ ದೇವರ ಪೂಜೆ, ಊರು ಕಾಯುವ ದೇವಸ್ಥಾನದ ದೇವರಿಗೆ, ಗೋವಿನ ಪೂಜೆ, ಊರು ಕಾಯುವ ಭೂತಪ್ಪಗೆ ಪೂಜೆ. ತೊಂದರೆ ಕೊಡದೆ ಕಾಪಾಡೆಂದು ಚೌಡಿಗೆ ಪೂಜೆ. ಊರ ಮುಂದಿನ, ತೋಟದ ಬಳಿಯ, ಕೆರೆ ಪಕ್ಕದ, ಗದ್ದೆ ಅಂಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ಭೂತ, ಚೌಡಿಗೂ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಪೂಜೆ. ಪಣತ, ಕಣಜ, ಒರಳು, ಒನಕೆ ವ್ಯವಸಾಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ಅಡಿಕೆ ಸುಲಿಯುವ ಮಣೆ, ಯಂತ್ರ, ಈಳಿಗೆ ಮಣೆ, ಮನೆಯ ಹೊಸ್ತಿಲು, ವಾಸ್ತು, ಮನೆಕೋಳು, ಅಡಿಕೆ ಗೊನೆ, ದುಡ್ಡು ಆಭರಣಗಳ ಬೀರು ಹೀಗೆ ಉಪಯೋಗ ಲಾಭ ತರುವುದೆಲ್ಲವೂ 'ಸರ್ವಂ ದೈವ ಮಯಂ' ಎಂದು ಬದುಕಿನ ರಕ್ಷಣೆಯ ಆಶಿಸಿ ಪೂಜೆ, ಎಲ್ಲಾ ಪೂಜೆಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ನೈವೇದ್ಯ ವಿಶೇಷವಾದದ್ದು‌. ಮದ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟಕ್ಕೆ ಗದ್ದೆಯಿಂದ ತಂದ ಕದಿರು ತೆಗೆದು ಪಡೆದ ಹೊಸ ಅಕ್ಕಿಯ ಪಾಯಸ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೇಳೆ ಹೋಳಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯದ ನಂತರ ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಭೋಜನ ಮಾಡುವರು.

ಸಂಜೆ ಮರಳಿ ಬರುವ ದನಕರುಗಳಿಗೆ ಓಕುಳಿ, ಕಾಯಿ ಸುಳಿದು, ಒಡೆದು ನಂತರ ಆರತಿ ಮಾಡಿ ಒಳಗೆ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಅಕ್ಕಿ , ಅರಿಶಿನ,ಬೆಲ್ಲಗಳ ಗೋಗ್ರಾಸ ತಿನ್ನಿಸುವುದು. ಸಂಜೆ ಹೊಸ ಉಡುಪು ಧರಿಸುವರು. ರಾತ್ರಿ ಎಲ್ಲರ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸುವರು. ಊರವರೆಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಗ್ರಾಮ ದೇವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸಾಮೂಹಿಕ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪುಂಡಿ ಕೋಲು, ಅಡಿಕೆ ಮರದ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ತಯಾರಾದ ದೀವಟಿಗೆ (ದೊಂದಿ) ಯೊಂದಿಗೆ ದೀಪ ದೀಪ ಹೋಳಿಗೆ, ಹಬ್ಬಕ್ಕೊಂದು ಹೋಳಿಗೆ ಎಂದು ಕೇಕೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಊರ ಬಾಗಿಲಿನತ್ತ ಹೋಗುವರು. ಇದು ಭೂಮಿಗೆ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆಂದು ಬಂದ ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಬೀಳ್ಕೊಡುಗೆ ಕೊಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ದೊಡ್ಡಬ್ಬ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆಡುವ ದೊಂದಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಮೇಲಿನ ಲೋಕದಲ್ಲಿನ ಹಿರಿಯರು ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಸಂತೋಷವಾಗಿ ಇದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಸಮಾಧಾನವಾಗುವರೆಂದು ನಂಬಿಕೆ. ಈ ರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುವ "ಹಬ್ಬಹಾಡುವ" ತಂಡದವರು ಬರುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಪದ್ಧತಿ ಯಲ್ಲಿದೆ. ಹಾಗೆ ಬಂದವರು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ತಂದಿರುವ ದೀಪದಿಂದ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರತಿ ಮನೆಯ ಹಣತೆಗೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೀಪ ಎಷ್ಟು ಹಂಚಿದರೂ ಕರಗದ ಜ್ಞಾನದ ಸಂಕೇತ. ಎಂತಹ ಉದಾತ್ತ ಭಾವ, ಔದಾರ್ಯ. ಸಮಾಜದ ಈ ಘನ ಬಾಂಧವರ ಸೇವೆ ಅನನ್ಯ. ಹೀಗೆ ಬಂದವರಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಹಣ್ಣು, ಹೋಳಿಗೆ, ಹಣ ಯಥಾನುಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಕೊಟ್ಟು ಗೌರವಿಸಲಾಗುವುದು. ಹೊಸದಾಗಿ ಮಾವನ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಅಳಿಯಂದಿರು ಇವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಕೊಡುಗೆ ಕೊಡುವ ಪರಿಪಾಠವೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ಮದುವೆಯಾದ ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮಗಳು ಅಳಿಯನನ್ನು ಮಮತೆಯಿಂದ ಕೆಲವು ದಿನ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಔತಣ ನೀಡಲು ಬಾವನ ಬಿದಿಗೆ, ಅಕ್ಕನ ತದಿಗೆ,ಕಡೆ ಪಂಚಮಿ ಎಂದು ಆಚರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಇದೆ. ಇನ್ನು ದನ, ಕರು, ಎತ್ತು, ಎಮ್ಮೆಗಳ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ, ಅವುಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವ ಖರ್ಚು, ಅವುಗಳ ನಿಗಾ ನೋಡಲು ಆಳು ಸಿಗುವುದು ದುರ್ಲಭ. ಸಿಕ್ಕರೂ ದುಬಾರಿಯ ವೆಚ್ಚ . ರಾಸುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಇದ್ದಷ್ಟೂ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಖಳೆ. ಹಬ್ಬವೆಂದರೆ ಸಡಗರ. ಸಡಗರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಆವಶ್ಯಕ. ಬದಲಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರುವುದು ಕಷ್ಟ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.   ಆದರೂ ಸೇರಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹವೇನೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ದೀಪಾವಳಿಯ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯ ರೀತಿ ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚುವ ಪದ್ಧತಿ ಒಂದೇ ರೀತಿ. ಒಂದೇ ಧ್ಯೇಯ. ಅಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಜ್ಞಾನದ ಕಡೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿ ಮನದ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಕಳೆಯುವ ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ಸಾರುವ ಹಬ್ಬವಾಗಿ ದೊಡ್ಡಬ್ಬ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸುಖ ಶಾಂತಿ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ತರಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸೋಣ.

ಓದುಗರಲ್ಲಿ ಮನವಿ:- ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಈ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸತೇನಾದರೂ ಇದ್ದು ಅದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಅರ್ಥವಿದ್ದಲ್ಲಿ ದಯವಿಟ್ಟು ಅದನ್ನು ಕಾಮೆಂಟ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ. ಸೂಕ್ತ ಕಂಡಲ್ಲಿ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

 

( ಮಾಹಿತಿ: ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳಿಂದ )